Ինչու է շան համար դժվար մենակ մնալ և ինչպես նրան սովորեցնել

Շները սոցիալական կենդանիներ են, և առանց մարդու տանը հանգիստ մնալու ունակությունը ինքնաբերաբար չի ձևավորվում։ Որոշ շներ արագ են ընտելանում կարճատև մենակությանը, մյուսներին շատ ավելի երկար ժամանակ է պետք, իսկ որոշ կենդանիներ այնքան ուժեղ տագնապ են ապրում, որ «թող լացի ու կսովորի» մոտեցումը կարող է միայն վատացնել խնդիրը։

Կարևոր է տարբերակել պարզապես չձևավորված հմտությունը և բաժանման հետ կապված իրական տագնապային խանգարումը։ Երկու դեպքում էլ շունը չի փորձում «վրեժ լուծել» տիրոջից։ Հաչոցը, ոռնոցը, իրերի վնասումը կամ տանը արտաթորելը ավելի հաճախ սթրեսի, գերգրգռվածության կամ խուճապի նշան են։

Ինչո՞ւ է շան համար դժվար մենակ մնալ

Տնային շան համար մարդը կարևոր սոցիալական գործընկեր է։ Բաժանումը հատկապես դժվար կարող է լինել ձագերի, վերջերս որդեգրված շների, տունը փոխած կենդանիների, նախկինում բացասական փորձ ունեցած շների և այն կենդանիների համար, որոնք երկար ժամանակ գրեթե երբեք մենակ չեն մնացել։

Խնդիրը երբեմն սկսվում է արձակուրդից, երկարատև հեռավար աշխատանքից կամ հիվանդությունից հետո, երբ մարդը շաբաթներ շարունակ գրեթե միշտ տանն է եղել։ Սովորական աշխատանքային գրաֆիկին կտրուկ վերադառնալը շան համար կարող է չափազանց մեծ փոփոխություն լինել։

Ո՞ր նշաններն են խոսում սթրեսի մասին

Դռան մոտ տիրոջը սպասող ամեն շուն բաժանման տագնապ չունի։ Ավելի մտահոգիչ են այն նշանները, որոնք պարբերաբար առաջանում են հենց մարդու գնալուց առաջ կամ դրանից կարճ ժամանակ անց՝

• երկարատև հաչոց, ոռնոց կամ նվնվոց,
• անընդհատ քայլելն ու հանգստանալու անկարողությունը,
• դռներն ու պատուհանները քերծելը, դուրս գալու փորձերը,
• կահույքի կամ այլ իրերի վնասումը,
• առատ թքարտադրությունը, արագ շնչառությունը կամ դողը,
• սովորաբար սիրելի սննդից հրաժարվելը,
• տանը միզելը կամ արտաթորելը՝ չնայած կենդանին սովորաբար մաքրասեր է,
• ուժեղ գրգռվածությունը նույնիսկ մինչև մարդու դուրս գալը՝ օրինակ բանալիները կամ վերարկուն տեսնելիս։

Մեկ առանձին դեպքը միշտ չէ, որ լուրջ խանգարում է նշանակում։ Բայց եթե վարքը պարբերաբար կրկնվում է, ավելի լավ է չսպասել, մինչև խնդիրը խորանա։

Տեսախցիկը օգնում է հասկանալ իրական վիճակը

Շատ տերեր չգիտեն, թե ինչ է կատարվում դուռը փակելուց հետո։ Պարզ տնային տեսախցիկը կամ հին հեռախոսը կարող են ցույց տալ՝ շունը իսկապես հանգստանո՞ւմ է, թե՞ առաջին կես ժամը քայլում է, նվնվում և փորձում դուրս գալ։

Տեսագրությունը հատկապես օգտակար է, քանի որ որոշ շներ մի քանի րոպե անց հանդարտվում են, իսկ մյուսների տագնապը ժամանակի ընթացքում ավելի է ուժեղանում։

Գլխավոր սկզբունքը՝ առաջ գնալ շատ փոքր քայլերով

Մենակ մնալ սովորեցնելը չի նշանակում ստիպել շանը հնարավորինս երկար դիմանալ։ Նպատակը կարճ և հաջող բաժանումները բազմիցս կրկնելն է՝ մինչև խուճապի առաջացումը։

Եթե շունը հանգիստ է մնում 30 վայրկյան, պետք չէ անմիջապես դուրս գալ 20 րոպեով։ Սկզբում նույն կարճ ժամանակը կարելի է մի քանի անգամ կրկնել և հետո միայն փոքր-ինչ ավելացնել։

Ճիշտ բարդությունը այն մակարդակն է, երբ շունը նկատում է մարդու բացակայությունը, բայց դեռ կարողանում է հանգիստ մնալ։

Ինչպե՞ս սկսել

1. Սովորեցրեք հանգստանալ ձեզնից առանձին։ Շունը պետք է աստիճանաբար սովորի, որ մարդը կարող է լինել մեկ այլ սենյակում։
2. Կարճ ժամանակով փակեք ներսի դուռը։ Սկզբում ընդամենը մի քանի վայրկյան։
3. Դուրս եկեք մուտքի դռնից։ Վերադարձեք մինչև շունը սկսի խուճապի մատնվել։
4. Ժամանակը մեծացրեք աստիճանաբար։ Յուրաքանչյուր հաջորդ փորձը պարտադիր չէ ավելի երկար լինի․ օգտակար է կարճ և մի փոքր ավելի երկար փորձերը հերթափոխել։
5. Հետևեք տեսախցիկով։ Եթե տագնապի նշաններ են հայտնվում, հաջորդ փորձը պետք է ավելի հեշտ լինի։

Պե՞տք է սպասել, մինչև շունը դադարի հաչել

Եթե հաչոցը իրական սթրեսի հետևանք է, «չվերադառնալ մինչև լռի» կանոնը կարող է վնասակար լինել։ Շունը կարող է հաչել ոչ թե ուշադրություն ստանալու համար, այլ այն պատճառով, որ իսկապես խուճապ է ապրում։

Մարզման նպատակը ուժեղ վախի կրկնվող դրվագներ թույլ չտալն է և այնպիսի ժամանակ ընտրելը, որը շունը տվյալ փուլում կարող է հանգիստ տանել։

Ի՞նչ անել բանալիների, կոշիկների և գնալու այլ ազդակների հետ

Որոշ շներ նյարդայնանում են դեռ մինչև մարդու դուրս գալը։ Բավական է վերցնել բանալիները, հագնել աշխատանքային հագուստը կամ վերցնել պայուսակը։

Այս ազդակները կարելի է աստիճանաբար չեզոքացնել։ Օրվա ընթացքում մի քանի անգամ վերցրեք բանալիները և նորից դրեք տեղը, հագեք վերարկուն, բայց մնացեք տանը, բացեք ու փակեք դուռը՝ առանց իրականում դուրս գալու։ Ժամանակի ընթացքում այս գործողությունները այլևս միշտ չեն նշանակի երկար բաժանում։

Պե՞տք է երկար հրաժեշտ տալ

Հանգիստ և կանխատեսելի հեռանալը սովորաբար ավելի լավ է, քան երկար ու հուզական հրաժեշտը։ Պարտադիր չէ դիտավորյալ անտեսել շանը, բայց չափազանց անհանգիստ հրաժեշտը կարող է գնալու պահը ավելի կարևոր և տագնապալի դարձնել։

Վերադարձն էլ կարող է լինել ջերմ, բայց հանգիստ։ Երբ շունը հանգստանա, կարելի է սովորականի պես շփվել նրա հետ։

Կօգնի՞ սննդով խաղալիքը

Սննդով լցված խաղալիքը, լիզելու գորգը կամ անվտանգ ծամելու միջոցը կարող են հաճելի կապ ստեղծել կարճատև մենակության հետ։

Բայց եթե շունը այնքան է անհանգստանում, որ մենակ մնալիս չի ուտում նույնիսկ իր սիրելի ուտեստը, դա կարևոր ազդակ է․ տվյալ փուլը չափազանց դժվար է։ Սնունդը չպետք է օգտագործվի ուժեղ խուճապը «ծածկելու» համար։

Նախ զբոսա՞նք, հետո մենակություն

Հարմար զբոսանքը, զուգարան գնալու հնարավորությունը և հանգիստ մտավոր զբաղմունքը գնալուց առաջ իսկապես կարող են օգնել շանը հանգստանալ։ Բայց չափազանց հոգնեցնող ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը չի բուժում բաժանման տագնապը։

Եթե խնդրի պատճառը մարդու բացակայությունից առաջացող խուճապն է, միայն հոգնածությունը պատճառը չի վերացնում։

Ինչո՞ւ չի կարելի պատժել վնասված իրերի համար

Եթե տերը տուն է վերադառնում և տեսնում վնասված դուռ կամ հատակին լճակ, պատիժը շանը չի բացատրում, թե ինչ էր «սխալ» արվել րոպեներ կամ ժամեր առաջ։

Ավելին՝ բաժանման տագնապից առաջացած վարքը վրեժ չէ։ Պատիժը կարող է մենակ մնալու վախին ավելացնել նաև տիրոջ վերադարձի վախը և խնդիրը ավելի բարդացնել։

Երկրորդ շունը կօգնի՞

Մեկ այլ կենդանու ներկայությունը երբեմն իսկապես հանգստացնում է շանը, բայց դա համընդհանուր լուծում չէ։ Եթե տագնապը կապված է հենց կոնկրետ մարդու բացակայության հետ, երկրորդ շունը կարող է ոչինչ չփոխել։

Միայն մենակության խնդիրը «բուժելու» նպատակով երկրորդ կենդանի վերցնել խորհուրդ չի տրվում։

Ե՞րբ տնային մարզումը բավարար չէ

Դիմեք անասնաբույժի և վարքի մասնագետի, եթե շունը՝

• փորձում է կոտրել դռները կամ պատուհանները և կարող է վնասվել,
• չի կարող մենակ մնալ նույնիսկ մի քանի վայրկյան,
• ուժեղ դողում է, ծանր է շնչում կամ առատ թքարտադրություն ունի,
• բաժանման ժամանակ ամբողջությամբ հրաժարվում է սննդից,
• գրեթե ամեն գնալու ժամանակ արտահայտված խուճապ է ցույց տալիս,
• հանկարծ սկսել է վատ տանել մենակությունը, չնայած նախկինում խնդիր չի ունեցել։

Վարքի հանկարծակի փոփոխությունը երբեմն կապված է ցավի, տարիքային փոփոխությունների կամ այլ բժշկական պատճառների հետ։ Ծանր դեպքերում անասնաբույժը կարող է առաջարկել համալիր բուժում՝ վարքային ծրագիրը համադրելով դեղորայքային աջակցության հետ։

Ի՞նչ անել, քանի դեռ մարզումը շարունակվում է

Եթե շունը տվյալ պահին կարողանում է հանգիստ մնալ միայն մի քանի րոպե, իսկ մարդը ստիպված է ամեն օր մի քանի ժամ բացակայել, ժամանակավոր օգնությունը շատ օգտակար է՝ ընտանիքի անդամ, վստահելի ծանոթ, շուն զբոսացնող մասնագետ, ցերեկային խնամք կամ մեկ այլ անվտանգ տարբերակ։

Սա շանը «չի փչացնում»։ Ընդհակառակը՝ օգնում է չքանդել մարզման առաջընթացը ամենօրյա ուժեղ խուճապի դրվագներով։

Ամենակարևորը

Մենակ հանգիստ մնալը սովորած հմտություն է։ Բոլոր շները տարբեր արագությամբ են առաջ գնում, և մեկ կենդանուն մյուսի հետ համեմատելը իմաստ չունի։

Լավագույն չափանիշը ոչ թե ժամաչափի րոպեների քանակն է, այլ հենց շան հուզական վիճակը։ Եթե նա հանգիստ է մնում, կարելի է աստիճանաբար առաջ գնալ։ Եթե տագնապ է առաջանում, պետք է խնդիրը հեշտացնել և ավելի շատ ժամանակ տալ։