Որքա՞ն հաճախ է պետք շներին և կատուներին ճիճվաթափել

Շների և կատուների ճիճվային վարակները միայն սեզոնային խնդիր չեն․ վարակվելու վտանգը կարող է պահպանվել կենդանու ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Մակաբույծների ձվերն ու թրթուրները կարող են լինել հողի և կղանքի մեջ, իսկ վարակումը հնարավոր է նաև որսի, հում մսի, լվերի կամ վարակված կենդանիների հետ շփման միջոցով։ Միևնույն ժամանակ ընտանի կենդանին երկար ժամանակ կարող է արտաքինից լիովին առողջ թվալ։

Այդ պատճառով «որքա՞ն հաճախ տալ ճիճվաթափ դեղ» հարցի փոխարեն ավելի ճիշտ է հարցնել՝ ինչպիսի՞ն է հենց իմ կենդանու վարակման ռիսկը և մակաբույծների վերահսկման ո՞ր ծրագիրն է նրան համապատասխանում։ Բոլոր շների և կատուների համար միևնույն ժամանակացույց գոյություն չունի։

Ի՞նչ ճիճուներ կարող են հանդիպել շների և կատուների մոտ

Ընտանի կենդանիների մոտ կարող են հանդիպել կլոր որդեր, կարթավոր որդեր, երիզորդեր և այլ ներքին մակաբույծներ։ Դրանց մի մասը հիմնականում վնասում է կենդանիներին, իսկ որոշ տեսակներ կարող են վտանգ ներկայացնել նաև մարդու համար։

Խնդիրն այն է, որ վարակումը միշտ չէ, որ տեսանելի է։ Մակաբույծների փոքր քանակը կարող է ընդհանրապես ակնհայտ ախտանշաններ չառաջացնել, իսկ շատ ճիճուների ձվերը անզեն աչքով հնարավոր չէ տեսնել։

Ինչպե՞ս կարող է կենդանին վարակվել

Ռիսկը մեծապես կախված է կենդանու կենսակերպից։ Շունը կամ կատուն կարող է վարակվել, երբ՝

• շփվում է աղտոտված հողի կամ կղանքի հետ,
• որսում է կրծողների, թռչունների կամ այլ կենդանիների,
• ուտում է հում միս կամ ենթամթերք,
• ունի լվեր, որոնք կարող են փոխանցել որոշ երիզորդեր,
• հաճախ է շփվում այլ կենդանիների հետ,
• ճանապարհորդում է այնպիսի շրջաններ, որտեղ տարածված են լրացուցիչ մակաբույծներ։

Հատկապես ուշադիր վերահսկում է անհրաժեշտ ձագերին, ազատ դուրս եկող կենդանիներին, որսորդական շներին, որս անող կատուներին և այն կենդանիներին, որոնք սնվում են չմշակված հում մսով։

Ի՞նչ նշաններ կարող են խոսել ճիճվային վարակի մասին

Շատ կենդանիների մոտ երկար ժամանակ որևէ ախտանշան չի լինում։ Եթե նշաններ ի հայտ են գալիս, հնարավոր են՝

• փորլուծություն կամ փսխում,
• քաշի կորուստ՝ պահպանված ախորժակի պայմաններում,
• փքված որովայն՝ հատկապես ձագերի մոտ,
• բրդի փայլի կորուստ և ընդհանուր վիճակի վատացում,
• թուլություն կամ լորձաթաղանթների գունատություն՝ արտահայտված սակավարյունության դեպքում,
• մակաբույծների տեսանելի հատվածներ կղանքի մեջ կամ հետանցքի շրջակայքում։

Այս նշանները հատուկ միայն ճիճուներին չեն և կարող են հանդիպել բազմաթիվ այլ հիվանդությունների դեպքում։ Ուստի մեկ ախտանշանի հիման վրա ինքնուրույն ախտորոշում դնել կամ դեղ ընտրել ճիշտ չէ։

Այսպիսով, որքա՞ն հաճախ է պետք ճիճվաթափում կատարել

Ժամանակակից մոտեցումը հիմնված է անհատական ռիսկի գնահատման վրա։ ESCCAP-ը՝ ընտանի կենդանիների մակաբույծների եվրոպական գիտական խորհուրդը, խորհուրդ է տալիս հաշվի առնել կենդանու տարիքը, կենսակերպը, սնունդը, որսի սովորությունը, ճանապարհորդությունները, այլ կենդանիների հետ շփումը և տվյալ տարածաշրջանի համաճարակաբանական իրավիճակը։

Եթե աղիքային նեմատոդներով վարակման անհատական ռիսկը հստակ գնահատել հնարավոր չէ, ESCCAP-ի արդիական խորհուրդներով նպատակահարմար է կղանքի հետազոտություն կատարել կամ ճիճվաթափում իրականացնել տարեկան առնվազն չորս անգամ։ Բարձր ռիսկ ունեցող կենդանիների համար ծրագիրը կարող է շատ ավելի հաճախակի լինել․ որոշ իրավիճակներում անասնաբույժը կարող է խորհուրդ տալ ամսական վերահսկում կամ կոնկրետ մակաբույծի դեմ բուժում։

«Երեք ամիսը մեկ» մոտեցումը որոշ կենդանիների համար կարող է օգտակար կողմնորոշիչ լինել, բայց այն համընդհանուր կանոն չէ։ Ճիշտ հաճախականությունը կախված է իրական վարակման ռիսկից։

Կարելի՞ է դեղի փոխարեն պարբերաբար կղանքի հետազոտություն անել

Շատ դեպքերում՝ այո։ Կղանքի պարբերական մակաբուծաբանական հետազոտությունը և դրական արդյունքի դեպքում նպատակային բուժումը կարող են փոխարինել պլանային ճիճվաթափմանը, եթե հետազոտությունն իրականացվում է համապատասխան հաճախականությամբ։

Սակայն այս մեթոդն էլ սահմանափակումներ ունի։ Որոշ մակաբույծներ ձվեր անընդհատ չեն արտազատում, իսկ երիզորդերը սովորական կղանքի հետազոտությամբ կարող են ավելի դժվար հայտնաբերվել։ Այդ պատճառով մեկ բացասական արդյունքը միշտ չէ, որ նշանակում է մակաբույծների լիակատար բացակայություն։ Անասնաբույժը կարող է խորհուրդ տալ մի քանի նմուշի հետազոտություն կամ լաբորատոր վերահսկումը համադրել կանխարգելիչ բուժման հետ։

Ինչո՞ւ մեկ դեղաչափը երկարատև պաշտպանություն չի տալիս

Ճիճվաթափ դեղերի մեծ մասը երկարատև «պաշտպանիչ պատնեշ» չի ստեղծում նոր վարակման դեմ։ Դրանք ազդում են այն մակաբույծների որոշակի փուլերի վրա, որոնք կենդանու օրգանիզմում կան բուժման պահին։ Զբոսանքից, որսից կամ աղտոտված միջավայրի հետ շփումից հետո կենդանին կարող է կրկին վարակվել։

Ուստի կանխարգելման նպատակը մեկ անգամ «օրգանիզմը ընդմիշտ մաքրելը» չէ, այլ ռիսկը պարբերաբար վերահսկելն ու մակաբույծների քանակը վտանգավոր մակարդակի չհասցնելը։

Դեղը պետք է համապատասխանի հենց տվյալ կենդանուն և մակաբույծին

Ճիճվաթափ միջոցները տարբերվում են ակտիվ նյութերով և ազդեցության սպեկտրով։ Կլոր որդերի դեմ արդյունավետ դեղը կարող է չազդել բոլոր երիզորդերի վրա, իսկ մեկ այլ մակաբույծի կասկածի դեպքում կարող է պահանջվել այլ մոտեցում։

Դեղաչափը հաշվարկվում է կենդանու քաշի և կոնկրետ անասնաբուժական դեղամիջոցի ցուցումների համաձայն։ Չի կարելի ինքնուրույն բարձրացնել դեղաչափը, առանց խորհրդատվության մի քանի միջոց համադրել կամ օգտագործել մեկ այլ կենդանատեսակի համար նախատեսված դեղ։

Ի՞նչն է ևս նվազեցնում վարակման ռիսկը

• շան կղանքը հավաքեք անմիջապես,
• կատվի զուգարանը պարբերաբար մաքրեք և հետո լվացեք ձեռքերը,
• թույլ մի տվեք կենդանուն դրսում ուտել այլ կենդանիների մնացորդներ կամ կղանք,
• վերահսկեք լվերը, քանի որ դրանք մասնակցում են որոշ երիզորդերի կենսացիկլին,
• հում սննդակարգի մակաբուծային ռիսկերը քննարկեք անասնաբույժի հետ,
• ճանապարհորդությունից առաջ պարզեք, թե ինչ մակաբույծներ են տարածված նպատակակետում,
• հիգիենային հատկապես ուշադիր եղեք, եթե տանը կան փոքր երեխաներ կամ թուլացած իմունային համակարգ ունեցող մարդիկ։

Ե՞րբ է պետք դիմել անասնաբույժի

Մի հետաձգեք խորհրդատվությունը, եթե կենդանու մոտ կրկնվող փսխում կամ փորլուծություն կա, կղանքում արյուն է հայտնվել, նկատվում է զգալի քաշի կորուստ, արտահայտված թուլություն, լորձաթաղանթների գունատություն կամ կղանքի ու փսխման մեջ տեսանելի են մակաբույծներ։ Ուժեղ վարակը հատկապես վտանգավոր է ձագերի համար և կարող է արագ վատացնել նրանց վիճակը։

Ամենակարևորը

Ճիճուների վերահսկումը պարզապես օրացույցով մեկ հաբ տալը չէ, այլ մշտական կանխարգելիչ խնամքի մաս։ Ցածր ռիսկ ունեցող տնային կատվի համար կարող է բավարար լինել կանոնավոր լաբորատոր վերահսկումը, մինչդեռ որս անող, հում միս ուտող կամ հաճախ ճանապարհորդող շանը կարող է անհրաժեշտ լինել լրիվ այլ ծրագիր։

Լավագույն սխեման արժե ընտրել անասնաբույժի հետ՝ հաշվի առնելով կենդանու կենսակերպը և տեղական մակաբուծաբանական իրավիճակը։ Այդ դեպքում կանխարգելումը կլինի ոչ թե «ամեն դեպքում», այլ իրական ռիսկին համապատասխան։